Sở giáo dục và đào tạo Bắc Giang


bồi dưỡng giáo viên tiểu học
Dạy lớp ghép

Người soạn: Hà Huy Giáp
Phó trưởng phòng Giáo dục Tiểu học,
Sở GD&ĐT Bắc Giang
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ DẠY LỚP GHÉP.
1. Lớp ghép.
a. Thế nào là lớp ghép?
Lớp ghép là một hình thức tổ chức dạy học, với một giáo viên trong cùng một phòng học, cùng một thời gian, tổ chức học tập cho nhiều nhóm học sinh thuộc nhiều trình độ khác nhau.
Lớp ghép có các đặc điểm sau: .....................................................
- Lớp ghép là một lớp học khác với nhiều lớp học cộng lại.
- Lớp ghép do một giáo viên tổ chức điều khiển. Trong cùng một thời gian, giáo viên phải tổ chức, điều khiển hoạt động của học sinh để mỗi em đều được làm việc tích cực, chủ động.
- Mối quan hệ giữa giáo viên với học sinh và giữa học sinh với nhau nằm trong một thể thống nhất. .
- Hoạt động học của học sinh trong các nhóm trình độ mang tính độc lập tương đối.
b. Vì sao phải tổ chức lớp ghép?
Thực hiện Công ước Quốc tế về quyền trẻ em, thực hiện Điều lệ trường tiểu học.
Người giáo viên dạy lớp ghép đã nhường thuận lợi cho các em, nhận khó khăn về mình, đó cũng là mục đích của mở lớp ghép.
- Học sinh tiểu học còn nhỏ chưa có khả năng tự mình di chuyển một quãng đường xa để đến lớp.
Là giải pháp quan trọng để thực hiện tốt nhiệm vụ phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi. .
- Lớp ghép góp phần xã hội hóa giáo dục, nâng cao dân trí, quan hệ giữa gia đình và cộng đồng được tăng cường.
- Lớp ghép còn nhằm giải quyết tình trạng thiếu giáo viên và thiếu cơ sở vật chất, tiết kiệm ngân sách cho Nhà nước.


2. Dạy học lớp ghép
a. Dạy học trong lớp ghép như thế nào?
Dạy học lớp ghép là một hình thức tổ chức dạy học mà một giáo viên có trách nhiệm tổ chức dạy học cho học sinh ở hai hay nhiều trình độ khác nhau đạt đến những mục tiêu giáo dục đã đặt ra.
- Mỗi lớp ghép có một giáo viên, cùng một lúc dạy học sinh ở các trình độ khác nhau.
- Người giáo viên cùng một lúc phải tổ chức cho học sinh các nhóm trình độ học tập.
- Lớp ghép thể hiện sự đa dạng ở mục tiêu giáo dục của học sinh ở các nhóm trình độ khác nhau.
Thuận lợi:
+ Lớp ghép thường có ít học sinh.
+ Quan hệ giữa GV-HS, HS-HS thân mật, gần gũi.
+ Học sinh được tạo điều kiện và có cơ hội để làm việc độc lập và tích cực hoạt động.
+ Giáo viên có điều kiện để tổ chức, điều khiển hoạt động học của học sinh một cách chủ động, sáng tạo.
+ Giáo viên có điều kiện liên hệ mật thiết với nhân dân trong thôn, làng.
- Khó khăn:
+ Giáo viên ít có dịp tiếp xúc với đồng nghiệp để trao đổi và học hỏi kinh nghiệm.
+ Đôi khi giáo viên và học sinh gặp khó khăn về ngôn ngữ do một số em nói tiếng Việt hạn chế.
+ Đa số giáo viên dạy lớp ghép là do phân công chứ không phải do được đào tạo, bồi dưỡng về dạy lớp ghép từ trước.
+ CSVC cho lớp ghép còn nhiều thiếu thốn, chưa đáp ứng yêu cầu.
+ GV phải thay mặt BGH giải quyết một số công việc cần thiết trong việc tổ chức giáo dục.
c. Lưu ý khi dạy học lớp ghép.
- Cần phải vận dụng tốt các nguyên tắc và phương pháp dạy học, kết hợp tốt các phương pháp dạy học truyền thống và các phương pháp dạy học mới cho phù hợp với đặc điểm lớp ghép.
- Linh hoạt trong việc thực hiện nội dung và kế hoạch dạy học.
Xây dựng môi trường học tập trong lớp ghép đạt hiệu quả giáo dục cao nhất.
HS chủ động, tích cực trong hoạt động học tập.
CÁC HÌNH THỨC TỔ CHỨC
DẠY HỌC LỚP GHÉP
TỔ CHỨC DẠY HỌC CHUNG CHO CẢ LỚP
TỔ CHỨC DẠY HỌC CHO CẢ NHÓM TRÌNH ĐỘ
DẠY HỌC TRỰC TiẾP CHO CÁ NHÂN
DẠY HỌC THEO NHÓM NHỎ
TỔ CHỨC HoẠT ĐỘNG HỌC TẬP ĐỘC LẬP CHO HỌC SINH
2. Những yêu cầu đặt ra đối với giáo viên dạy lớp ghép khi tổ chức các hình thức dạy học là gì?
a. Hiểu về tâm lí lứa tuổi và đặc điểm học tập của học sinh tiểu học.
b. Hoạt động của giáo viên lớp ghép
XÂY DỰNG KẾ HOẠCH
DẠY HỌC LỚP GHÉP
Sự khác nhau giữa xây dựng kế hoạch lớp ghép và lớp đơn
GV lớp ghép phải linh hoạt khi thực hiện kế hoạch.
Phải điều chỉnh thường xuyên cho phù hợp.
b. Căn cứ để xây dựng kế hoạch dạy học ở lớp ghép
- Chương trình các môn học theo CV 9832, 986.
Chuẩn kiến thức, kĩ năng từng môn.
Trình độ HS, CSVC của trường.
Trình độ của GV
Xây dựng kế hoạch dạy học ở lớp ghép
1. Các nhóm trình độ khác nhau học các môn học khác nhau. Ví dụ: trình độ A học môn Toán, trình độ B học Tiếng Việt.
2. Các nhóm trình độ học các bài học theo các phân môn của một môn học. Ví dụ: trình độ A học phân môn Tập đọc, trình độ B học phân môn Tập làm văn.
3. Các nhóm trình độ học chung một môn học nhưng các trình độ khác nhau phải đạt mục tiêu, yêu cầu của từng khối lớp. Ví dụ: Môn Thể dục, môn Tự nhiên và Xã hội.
Kế hoạch dạy học đảm bảo:
- Đầy đủ số tiết học, môn học, bài học.
- Thực thi, thuận lợi cho GV thực hiện.
- Phù hợp với CSVC, ĐDDH, HS.
- Thay đổi khi cần thiết.
Kế hoạch bài học lớp ghép
- Tầm quan trọng.
- Đặc trưng riêng so với lớp đơn.
- Những căn cứ để xây dựng lớp ghép.
+ Thông tin quanh nội dung bài học.
+ Mục tiêu cho mỗi nhóm trình độ
+ Lựa chọn nội dung cho phù hợp với từng trình độ.
+ Phương pháp dạy học và hình thức tổ chức.
+ Chuẩn bị đồ dùng dạy học.
+ Đối tượng cần quan tâm, giúp đỡ
+ Đánh giá HS như thế nào, xác định đối tượng.
Căn cứ xây dựng kế hoạch bài học.
+ Vị trí mục tiêu của môn học đối với mỗi nhóm trình độ trong toàn bộ chương trình; mục tiêu của bài học trong môn học, trong từng chương, từng phần.
+ Nội dung từng bài học cụ thể đã được sắp xếp trong kế hoạch dạy học của tuần đó.
+ Phương pháp dạy của môn học (phân môn), của từng loại bài học, từng phần nội dung kiến thức trong bài.
+ Đặc điểm học sinh trong lớp học.
+ CSVC lớp học, trang thiết bị, ĐDDH và học cũng như các điều kiện tự nhiên, thời tiết, khí hậu địa phương.
Công văn số 9890/ BGDĐT-GDTH ngày 17/9/2009 của Bộ GD&ĐT về việc Hướng dẫn nội dung, PPGD cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
2.5. Đối với lớp ghép, bố trí học sinh học 2 môn tiếng Việt và Toán riêng theo từng nhóm với nội dung và phương pháp như đối với học sinh khó khăn, chẳng hạn nhóm này học toán, nhóm khác học Tiếng Việt. Với các môn còn lại, GV chọn nội dung nào thích hợp, vừa sức trong chương trình cho học sinh học chung một cách có hệ thống
Nội dung:
Tập trung giảng dạy vào 2 môn Tiếng Việt và Toán. Các môn còn lại xem như học để hiểu và hỗ trợ cho môn Tiếng Việt. Môn Tự nhiên Xã hội ở lớp 1, 2, 3 và môn Khoa học, Lịch sử và Địa lý ở lớp 4, 5 được dạy như phân môn tập đọc. Việc chọn lựa nội dung chính trong 1 tiết để dạy cho từng đối tượng học sinh trong một lớp do giáo viên quyết định.
Phương pháp: Thực hiện theo sự chỉ đạo tại công văn số 896/BGDĐT-GDTH về việc Hướng dẫn điều chỉnh việc dạy và học cho học sinh tiểu học.
- GV phải bám sát yêu cầu cơ bản của chuẩn kiến thức, kỹ năng, để lựa chọn nội dung, thời lượng, phương pháp và hình thức thích hợp, không nhất thiết dạy nhiều kiến thức cùng một lúc.
- Cán bộ quản lý có trách nhiệm chỉ đạo, tổ chức, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho giáo viên thực hiện đổi mới nội dung, phương pháp dạy học
Công văn số 1383/SGD&ĐT-GDTH ngày 24/10/2008 của Sở GD&ĐT về việc Hướng dẫn quản lý và tổ chức dạy học lớp ghép cấp tiểu học.
Tổ chức lớp ghép
ë nh÷ng ®Þa bµn ®Æc biÖt khã kh¨n cã thÓ tæ chøc líp ghÐp nh»m t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho häc sinh ®i häc.
Mçi líp ghÐp kh«ng qu¸ 15 häc sinh vµ kh«ng qu¸ 2 tr×nh ®é. Tr­êng hîp ®Æc biÖt cã thÓ ghÐp 3 tr×nh ®é nh­ng mçi líp kh«ng qu¸ 10 häc sinh.
Hạn chế tổ chức lớp ghép ở lớp đầu cấp (lớp 1) và lớp cuối cấp (lớp 5), nên tổ chức lớp ghép gồm các trình độ liền nhau. Lớp ghép 2 trình độ hoặc 3 trình độ được tính là 1 đơn vị lớp ghép.
Tập trung dạy học 2 môn Tiếng Việt và Toán theo đúng quy định của chương trình, các môn học còn lại được vận dụng chương trình một cách linh hoạt phù hợp với khả năng nhận thức của đối tượng học sinh, phù hợp với hoàn cảnh và điều kiện cụ thể của lớp học.
Xây dựng kế hoạch dạy học,
- Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, tổ trưởng có trách nhiệm hỗ trợ giáo viên xây dựng kế hoạch dạy học. Hiệu trưởng phê duyệt và chỉ đạo việc thực hiện kế hoạch dạy học của giáo viên.
- Giáo viên được phân công dạy lớp ghép lập kế hoạch dạy học cho cả năm, mỗi kỳ, từng tháng, từng tuần học phù hợp với các nhóm trình độ.
- Thực hiện kế hoạch dạy học linh ho?t, sao cho học sinh trong mỗi lớp đạt được yêu cầu v? chuẩn kiến thức, kỹ năng .
Xây dựng kế hoạch bài học: cÇn thÓ hiÖn ®­îc c¸c ho¹t ®éng d¹y häc chñ yÕu cña gi¸o viªn, ho¹t ®éng häc cña häc sinh ë c¸c nhãm tr×nh ®é kh¸c nhau vµ sù phèi hîp nhÞp nhµng gi÷a c¸c ho¹t ®éng nµy.
Tổ chức các hoạt động dạy học.
- Phối hợp linh hoạt các hình thức tổ chức dạy học trong mỗi buổi học: dạy học chung cả lớp, dạy học riêng từng nhóm trình độ, dạy học cho mỗi cá nhân học sinh.
- Phân bổ thời gian làm việc với các nhóm trình độ trong từng tiết học một cách hợp lý nhằm đảm bảo thời lượng thực học hiệu quả trong mỗi tiết cho tất cả học sinh.
- Tích cực sử dụng phiếu giao việc trong quá trình dạy học để phát huy khả năng học tập độc lập và hợp tác nhóm của HS;
- Tăng cường khả năng hỗ trợ lẫn nhau giữa học sinh của các nhóm trình độ và giữa học sinh khá, giỏi với học sinh yếu.
Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập. Tập trung vào 2 môn Tiếng Việt và Toán theo yêu cầu cơ bản cần đạt về kiến thức, kỹ năng quy định tại Quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT ban hành ngày 05/5/2006 của Bộ GD&ĐT.
- Các môn Khoa học, Lịch sử và Địa lý chủ yếu được đánh giá về kỹ năng đọc.
Các môn học đánh giá bằng nhận xét cần coi trọng động viên sự tiến bộ của học sinh, khơi dậy hứng thú học tập để tất cả học sinh lớp ghép đều có thể đạt loại Hoàn thành vào cuối năm học.

C¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ, ®å dïng d¹y häc.
C¸c ®¬n vÞ cần t¹o ®iÒu kiÖn vÒ c¬ së vËt chÊt, trang thiÕt bÞ, ®å dïng d¹y häc cho viÖc tæ chøc d¹y häc líp ghÐp.